หลี่ เฉียง จากผู้นำท้องถิ่น สู่นายกรัฐมนตรีจีน

บทความประกอบการวิเคราะห์ความสัมพันธ์ไทย–จีน เนื่องในโอกาสการเยือนประเทศไทย 13–15 พฤศจิกายน 2569

 

การเดินทางเยือนประเทศไทยของนายหลี่ เฉียง (Li Qiang) นายกรัฐมนตรีสาธารณรัฐประชาชนจีน เป็นโอกาสสำคัญในการทำความเข้าใจว่า บุคคลที่ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีจีนมีบทบาทอย่างไรต่อการกำหนดทิศทางเศรษฐกิจ การค้า การลงทุน และความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ

 

แม้ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง จะเป็นผู้นำสูงสุดของจีน แต่ตำแหน่งนายกรัฐมนตรีก็มีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะเป็นผู้รับผิดชอบการบริหารงานของรัฐบาลกลาง โดยเฉพาะการขับเคลื่อนนโยบายเศรษฐกิจและการพัฒนาประเทศให้เกิดผลในทางปฏิบัติ

 

การเยือนของนายหลี่ เฉียง จึงมีนัยสำคัญต่อไทย โดยเฉพาะความร่วมมือด้านการส่งออกสินค้าเกษตร อุตสาหกรรมยานยนต์ไฟฟ้า การพัฒนากำลังคน และการลงทุนระหว่างสองประเทศ

 

ประวัติและเส้นทางการเมืองของ นายหลี่ เฉียง

 

นายหลี่ เฉียง (Li Qiang)
นายกรัฐมนตรีสาธารณรัฐประชาชนจีน

 

- เกิดวันที่ 23 กรกฎาคม 2502 ที่เมืองรุ่ยอัน มณฑลเจ้อเจียง
- อายุ 67 ปี ณ พฤศจิกายน 2569
- สำเร็จการศึกษาระดับบัณฑิตศึกษาจากโรงเรียนพรรคส่วนกลาง และมีวุฒิ Executive MBA
- เข้าร่วมพรรคคอมมิวนิสต์จีนในปี 2526
- ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีตั้งแต่ 11 มีนาคม 2566

 

นายหลี่ เฉียง เป็นนักการเมืองจีนที่เติบโตจากการทำงานระดับท้องถิ่น ก่อนก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งบริหารระดับมณฑลและรัฐบาลกลาง โดยมีประสบการณ์ในพื้นที่เศรษฐกิจสำคัญของจีนหลายแห่ง

 

เส้นทางการทำงานที่โดดเด่น ได้แก่ การดำรงตำแหน่งผู้ว่าการมณฑลเจ้อเจียงระหว่างปี 2556–2559 เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์ประจำมณฑลเจียงซูระหว่างปี 2559–2560 และเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์ประจำมหานครเซี่ยงไฮ้ระหว่างปี 2560–2565

 

ทั้งเจ้อเจียง เจียงซู และเซี่ยงไฮ้ ล้วนเป็นพื้นที่เศรษฐกิจสำคัญที่มีบทบาทด้านอุตสาหกรรม เทคโนโลยี การค้า และการลงทุนของจีน

 

ประสบการณ์เหล่านี้ทำให้ นายหลี่ เฉียง มีความคุ้นเคยกับการบริหารเศรษฐกิจในระดับพื้นที่ โดยเฉพาะการพัฒนาภาคธุรกิจและการเชื่อมโยงเศรษฐกิจกับตลาดโลก

 

ในเดือนตุลาคม 2565 เขาได้รับเลือกเป็นกรรมการประจำกรมการเมืองแห่งคณะกรรมการกลางพรรคคอมมิวนิสต์จีน ก่อนเข้ารับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีในวันที่ 11 มีนาคม 2566 ต่อจาก นายหลี่ เค่อเฉียง

ความสัมพันธ์กับ ประธานาธิบดี สี จิ้นผิง และบทบาทในโครงสร้างอำนาจจีน

 

นายหลี่ เฉียง เคยทำงานร่วมกับ ประธานาธิบดี สี จิ้นผิง ในช่วงที่สีดำรงตำแหน่งเลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์ประจำมณฑลเจ้อเจียงระหว่างปี 2545–2550

 

ความสัมพันธ์ทางการเมืองดังกล่าวเป็นปัจจัยหนึ่งที่นักวิเคราะห์ต่างประเทศให้ความสำคัญ เพราะสะท้อนความต่อเนื่องระหว่างนโยบายของผู้นำสูงสุดกับการบริหารงานของรัฐบาลจีน

 

นายหลี่ เฉียง ยังดำรงตำแหน่งลำดับที่ 2 ในคณะกรรมการประจำกรมการเมืองของพรรคคอมมิวนิสต์จีน ซึ่งเป็นองค์กรตัดสินใจทางการเมืองระดับสูงสุดของพรรค

 

อย่างไรก็ตาม การมีลำดับสูงในโครงสร้างพรรคไม่ได้หมายความว่านายกรัฐมนตรีมีอำนาจเทียบเท่าประธานาธิบดีสี จิ้นผิง เนื่องจาก ระบบการเมืองจีนให้ความสำคัญกับการนำของพรรคคอมมิวนิสต์เหนือการบริหารงานของรัฐบาล

นายกรัฐมนตรีจีนสำคัญแค่ไหน แตกต่างจากประธานาธิบดีอย่างไร ?

 

เพื่อเข้าใจความสำคัญของการเยือนครั้งนี้ ต้องเข้าใจโครงสร้างอำนาจของจีนก่อน

 

ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง ดำรงตำแหน่งสำคัญควบคู่กัน ได้แก่ เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์จีน ประธานาธิบดี และประธานคณะกรรมาธิการทหารส่วนกลาง จึงมีบทบาทนำในการกำหนดทิศทางการเมือง ยุทธศาสตร์ประเทศ และความมั่นคง

 

นายกรัฐมนตรีหลี่ เฉียง เป็นหัวหน้าคณะรัฐมนตรีหรือคณะมุขมนตรีแห่งรัฐ (State Council) ทำหน้าที่บริหารงานรัฐบาลกลาง กำกับดูแลกระทรวงและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง รวมถึงการดำเนินนโยบายเศรษฐกิจ การพัฒนาอุตสาหกรรม การบริหารตลาด และบริการสาธารณะ

 

กล่าวอย่างเข้าใจง่าย ประธานาธิบดีสี จิ้นผิง มีบทบาทนำในการกำหนดยุทธศาสตร์ระดับสูง ขณะที่นายกรัฐมนตรีหลี่ เฉียง มีหน้าที่สำคัญในการนำยุทธศาสตร์และนโยบายเหล่านั้นไปขับเคลื่อนผ่านกลไกรัฐบาล

 

แต่ทั้งสองตำแหน่งไม่ได้มีอำนาจแยกจากกันอย่างอิสระในลักษณะเดียวกับบางประเทศ เพราะคณะรัฐมนตรีจีนปฏิบัติงานภายใต้การนำของพรรคคอมมิวนิสต์จีน

ทำไมการเยือนของนายกรัฐมนตรีจีนจึงมีความสำคัญต่อไทย ?

 

การที่นายกรัฐมนตรีจีนเดินทางเยือนประเทศไทยมีความสำคัญเป็นพิเศษต่อความร่วมมือที่ต้องอาศัยการดำเนินงานของหน่วยงานรัฐบาลทั้งสองฝ่าย

 

กรณีการเตรียมลงนาม 7 เอกสารความร่วมมือที่ ครม.ไทยเห็นชอบเมื่อวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569 สะท้อนความเชื่อมโยงกับบทบาทของนายกรัฐมนตรีจีนอย่างชัดเจน

 

ไม่ว่าจะเป็นการปรับปรุงพิธีสารส่งออกทุเรียน การเปิดตลาดสละ การกำกับมาตรฐานความปลอดภัยอาหาร การพัฒนาอุตสาหกรรม EV และการพัฒนาทักษะแรงงาน ล้วนเป็นภารกิจที่เกี่ยวข้องโดยตรงกับหน่วยงานฝ่ายบริหารของจีน

 

โดยเฉพาะความร่วมมือด้านยานยนต์ไฟฟ้า ซึ่งสอดคล้องกับแนวทางที่หลี่ เฉียง เคยให้ความสำคัญ ทั้งการพัฒนาอุตสาหกรรมการผลิตขั้นสูง เทคโนโลยีสีเขียว และการส่งเสริมภาคธุรกิจ

 

หลังเข้ารับตำแหน่งนายกรัฐมนตรีในปี 2566 นายหลี่ เฉียง ได้เน้นย้ำเรื่องการรักษาเสถียรภาพเศรษฐกิจ การพัฒนาอุตสาหกรรมสมัยใหม่ การสนับสนุนภาคเอกชน และการรักษาการค้าและการลงทุนจากต่างประเทศ

 

สำหรับไทย นี่จึงเป็นโอกาสในการหารือกับผู้นำรัฐบาลจีนที่มีบทบาทโดยตรงต่อการขับเคลื่อนนโยบายเศรษฐกิจและอุตสาหกรรม

 

อย่างไรก็ตาม ผลประโยชน์ที่เกิดขึ้นจริงยังขึ้นอยู่กับรายละเอียดของข้อตกลง การดำเนินงานของหน่วยงานรับผิดชอบ และความสามารถของภาคธุรกิจไทยในการใช้ประโยชน์จากความร่วมมือดังกล่าว

 

บทสรุป : นายกรัฐมนตรี หลี่ เฉียง กับความหมายของการเยือนไทย

 

หากมองเพียงตำแหน่งทางการเมือง นายหลี่ เฉียง คือ หัวหน้ารัฐบาลจีนและผู้นำลำดับสูงในโครงสร้างพรรคคอมมิวนิสต์

 

แต่หากมองในมิติทางเศรษฐกิจ เขาคือบุคคลสำคัญในการขับเคลื่อนนโยบายที่เกี่ยวข้องกับตลาด การลงทุน เทคโนโลยี และอุตสาหกรรมของจีน

 

การเยือนประเทศไทยครั้งนี้จึงมีความสำคัญทั้งในเชิงสัญลักษณ์ทางการทูตและในเชิงปฏิบัติ เพราะเปิดโอกาสให้ไทยหารือกับผู้นำที่สามารถประสานกลไกฝ่ายบริหารของจีนเพื่อผลักดันความร่วมมือให้เป็นรูปธรรม

 

สิ่งที่ไทยต้องติดตามหลังการเยือน ไม่ใช่เพียงผลการหารือระดับผู้นำ แต่คือความสามารถในการเปลี่ยนข้อตกลงให้เกิดผลต่อการส่งออกสินค้าเกษตร การลงทุนอุตสาหกรรมใหม่ การพัฒนาฝีมือแรงงาน และผลประโยชน์ระยะยาวของประชาชนไทย

 

ทั้งนี้ การขยายความร่วมมือกับจีนควรดำเนินควบคู่กับการกระจายความเสี่ยงทางเศรษฐกิจและการรักษาสมดุลความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ เพื่อให้ไทยมีทางเลือกในการพัฒนาประเทศอย่างยั่งยืน